T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ :
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 23/01/2025
KARAR TARİHİ: 11/06/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit (ticari nitelikteki hizmet sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı şirketin, müvekkili aleyhine Diyarbakır İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlattığını, borcun dayanağı olarak ...şirket hukuk birim dosya nosu ve DBA olmaksızın enerji kullanmak konulu alacağın tahsilini talep ettiğini, şirketin dayandığı alacağın Diyarbakır İli Yenişehir İlçesi ...evlerinde bulunan kum ocağında kaçak elektrik kullanımı cezası ve buna bağlı olarak ödenmesi istenilen ek tahakkuk miktarları olduğunu, davalı şirket, müvekkiline ait işyerinin ...adlı bir başka kişiye ait olduğu düşüncesiyle önce bu kişi hakkında icra takibi başlatmış olduğunu, takip kapsamında işyerinde haciz uygulaması için işyerine gelindiğini, müvekkili şirket yetkilisi, haciz mahallinde, iş yerinin kendisine ait olduğunu beyan ettiğini, buna ilişkin resmi evraklarını haciz memuruna ibraz ederek istihkak iddiasında bulunduğunu, müvekkili şirkete ait iş yerine, bulunduğu konum itibarıyle davalı şirket tarafından abonelik hizmeti verilmediğini, bunun yanında, müvekkili şirketin, davalı şirkete ait enerji dağıtım ağına, elektrik tellerine, transformatörlerine, dağıtım merkezlerine herhangi bir müdahalesi olmadığını, müvekkili şirkete ait iş yerinin bulunduğu alanda davalı şirketin böyle bir hizmeti olmadığını, bu donanımının da bulunmadığını, müvekkili şirketin, kendi imkanları ve kendi kurduğu donanımla jeneratör vasıtasıyla kendi ihtiyacı kadar enerjisini ürettiğini, müvekkili şirkete ait işyeri, kum ocağı olarak faaliyet gösterdiğinden, esasen elektrik enerjisine ihtiyaç da duyulmadığını, işyerinde kullanılan araçların elektrikle çalışan makineler olmadığını, işyeri faaliyetleri için kullanılan araçların yakıtla çalışan iş makineleri ve kamyonlar olduğunu, işyerinde sadece, şantiyede çalışanların ihtiyaç duyduğu aydınlanmada kullanılan bir kaç ampul için enerjiye ihtiyaç duyulduğunu, bunun için de yakıtla çalışan jeneratörlerin kullanıldığını, davalının ise, işyeri, yüksek miktarda enerji tüketen bir fabrikaymış gibi kaçak elektrik kullanım işlemi yaptığını, bir yıldan uzun bir süre için de kaçak ek tahakkuku yaptığını beyanla; müvekkilinin Diyarbakır İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyasında davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine ve müvekkili hakkında düzenlenen kaçak tutanağının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Husumet, derdeslik, zamanaşımı, hakdüşürücü süre, görev ve yetki itirazlarının olduğunu, ...tarihinde teknik ekiplerince yapılan incelemeler sonucu DBA Olmaksızın Enerji Kullanmak suretiyle davalının kaçak elektrik kullanıldığımım tespit edildiğini, yapılan tespite istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği‘ nin 42. Maddesinin 1. Fıkrasının (a) bendinde belirtilen “Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,” hükmü gereği ...no'lu kaçak usulsüz elektrik tespit tutanağı tanzim edildiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını beyanla; davanın reddini savunmuştur.
DEĞERLENDİRME :
Dava, kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tesis edilen cezai işlemin iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki ihtilafın; davacının iş yerinde kaçak elektrik kullanıp kullanmadığı, buna ilişkin davalı tarafından usulüne uygun kaçak elektrik tutanağı düzenlenip düzenlenmediği ve davalı şirketçe yapılan tahakkukun yerinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının tahakkuk ettirilen bedelden sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Öncelikle, davalı vekilinin husumet, derdestlik, zamanaşımı, hakdüşürücü süre, görev ve yetki itirazlarının değerlendirilmesi gerekir.
Davaya konu uyuşmazlığın kaçak kullanımına dayalı başlatılan takipten dolayı menfi tespit istemine ilişkin olmasına ve takibin taraflarının eldeki dosyanın davacısı ile davalısı olması nedeniyle davalı vekilinin husumet itirazının, aynı hususta açılmış ve görülen başka bir dava olmadığı anlaşılmakla derdestlik itirazının, davanın menfi tespit davası olması nedeniyle hak düşürücü süreye yönelik itirazın, usulüne uygun yapılmış bir yetki itirazı bulunmadığı anlaşılmakla, yetki itirazının reddine karar verilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli celse ...no'lu ara kararı gereğince; dosyanın elektrik mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek; davacıya ait işyerinde kaçak elektirik kullanılıp kullanılmadığı, buna dair davalı tarafından usulüne uygun kaçak elektrik tutanağı düzenlenip düzenlenmediği, kaçak elektrik kullanıldığının tespiti halinde tahakkuk ettirilen borcun yerinde olup olmadığı ve davaya konu edilen faturanın usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin tespitinin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Davacının ...sayılı yasal mevzuata aykırı şekilde davalı DEDAŞ'tan enerji talebinde bulunarak tesis projelerini onaylatmadan ve bağlantı anlaşması yapmadan, davalı DEDAŞ'ın izni ve bilgisi dışında dağıtım şebekesine müdahale ederek 1.030 kVA gücünde 2 ayrı trafo üzerinden sayaçtan geçmeksizin ve bedelinin ödenmesi söz konusu olmaksızın elektrik tüketimi yapmış olduğu, davalının yönetmelik hükümlerine göre tahakkuk ettireceği kaçak tahakkuk bedelini davacıdan talep etme hakkı olacağı, dosya kapsamındaki belgeler kapsamında; davacının sorumlu olacağı kaçak elektrik kullanım bedelinin 3.110.481,75.-TL ve 705.700,37.-TL olarak hesaplandığı, bu kapsamda davacının dava kapsamında 8.033.269,54.-TL borçlu olmayacağı" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Davacı vekili ...tarihli dilekçesi ıslah dilekçesi ile dava değerini 5.389.518,25.-TL'ye yükseltmiştir. Mahkememizin ...tarihli celsesinde, 5235 Sayılı Kanunun 3. Maddesi gereğince dava değerinin heyet inceleme sınırı içerisinde kalması sebebiyle, dosyanın mahkememiz heyetine tevdi edilmesine karar verilmiştir.
Mahkememizin ...tarihli celse 2 no'lu ara kararı gereğince; Dosyanın resen seçilecek bir hesap bilirkişisine tevdi edilerek; Mahkememiz dosyasında toplanan deliller ve Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası üzerinde inceleme yapılarak, teknik bilirkişi tarafından tespit edilen 3.110.481,75.-TL fatura miktarlı borç tutarına göre takip tarihi itibariyle takip tutarının belirlenmesi ile tarafların anlaşmasına göre davacı tarafça yapılan ödemelerin her birinin tarihi ve tutarı değerlendirilerek; davalı alacaklı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin takip masrafları ve vekalet ücreti dahil alacaklarının belirlenmesinin ve bu tutara göre davacının ödediği fazla bedelin ve varsa iade edilmesi gereken ödeme/ödemelerin tarihlerinin belirlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Bilirkişi heyetince dava dosyasına sunulan kök rapora göre; Diyarbakır İcra Dairesinin ...Esas sayılı icra dosyası yönünden davacı/borçlunun davalı idareye yapmış olduğu ödemeler nedeniyle, davacı tarafça davalı tarafa ...ödeme tarihi itibariyle fazla ödeme yaptığının belirlendiği, (İlk taksit ...kredi kartıyla toplamda 2.000.000,00.-TL ödeme, ikinci taksit ...Tarihli 1.500.000,00 çek ile yapılan ödeme toplamı 3.500.000,00.-TL ye ulaşıp asıl alacak miktarını geçtiğinden) fazla ödenen 2.588.244,63.-TL' yi 4. Taksit ödeme tarihinden geçerli ...fazla ödeme tarihi itibariyle davalı tarafın yasal faizi ile birlikte davacıya iade veya istirdatının gerektiği, kaçak elektrik tüketim bedeline yasal faiz uygulanması gerektiği, gecikme zammının asıl alacağa ilave edilemeyeceği, yasal faize göre düzenlenen ve Mahkememiz ara kararıyla uyumlu Diyarbakır İcra Dairesinin ...Esas sayılı icra dosyasına konu haricen davalı şirkete yapılan fazla ödeme nedeniyle istirdat koşullarının oluştuğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Dava konusu kaçak tespit tutanağının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 30/05/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi -Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri başlıklı 42.maddesine göre;
"(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.
Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci başlıklı 43.maddesine göre;
(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
........
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.
(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.
Dağıtım Sistemindeki Kayıpların Azaltılmasına Dair Tedbirler Yönetmeliğinin "Kaçak tespitine ilişkin resmi kurum kayıtları ile teknolojik imkanların kullanılması" başlıklı 14. göre;
MADDE 14 – "(1) Yüksek kayıplı şirketlerde; mevsimsel olarak tarımsal sulama amacıyla elektrik tüketilen ve güvenlik nedeniyle kaçak kontrolü yapılamadığı ilgili kurum tarafından belgelendirilen kullanım yerlerinde, elektrik kullanmadan tarımsal ürün üretilemeyeceği resmi kurum yazıları ve kayıtları, teknolojik uygulamalar ile otomasyon sistemi verileri (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına ait Çiftçi Kayıt Sistemi ve benzeri) esas alınarak tespit edilen kullanıcılara, 8/5/2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğindeki yerinde tespit şartı aranmaksızın kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenebilir. Söz konusu tutanağa, güvenlik gerekçesiyle yerinde tespitin yapılamadığına ilişkin ifadenin eklenmesi zorunludur.
(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenen tutanaklara dayalı olarak tahakkuk ettirilen faturalar, kaçak tespit tutanağı ve tutanağa esas belgelerle birlikte kullanıcılara gönderilir.
(3) Kaçak tespit tutanaklarına yapılacak olan itirazlar Şirket tarafından on beş iş günü içerisinde sonuçlandırılır. Bu süre içerisinde sonuçlandırılmayan tutanaklar iptal edilmiş sayılır.
(4) Bu madde kapsamında dağıtım şirketi tarafından yapılan her türlü faturalama işlemi, tarımsal sulama uzaktan tespit adı altında muhasebeleştirilir."
Açılan menfi tespit davasında, yargılama devam ederken dava konusu edilen kaçak elektrik kullanımına dayalı tahakkuk ettirilen borcun davacı tarafından ödenmiş olması nedeniyle dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşmüştür. Mahkememizce yapılan ödemelerin ne şekilde yapıldığı ve ne kadar ödeme yapıldığı hususunda davacı vekilinden beyanda bulunması için süre verilmiş, davacı vekilince 8.500.000,00 TL protokolde belirtilen tutarın bir kısmının kredi kartı ile peşin olarak ödendiği kalan kısımların ise çekler ile ödenmesi hususunda anlaşıldığını belirttiği görülmüştür. Bunun üzerine davaya konu edilen Diyarbakır İcra Dairesinin ...Esas Sayılı dosyası üzerinde yapılan incelemede davalı Dedaş vekilince konulan hacizlerin kaldırılmasına ilişkin talep dilekçesi gönderildiği ve İcra Müdürlüğünce hacizlerin kaldırılmasına ilişkin karar verdiği görülmüştür. Buna göre protokol uyarınca her ne kadar açılmış bulunan davalardan da feragat edileceğine dair anlaşma yapıldığı görülse de Yargıtay ...HD ...E ve ...K ve Yargıtay ...HD ...E ve ...K Sayılı ilamlarında da bahsi geçtiği üzere menfi tespit davası açıldığı ve borcun icra dosyasına konu edildiği hallerde ihtirazı kayıt konulmadan yapılan ödemenin cebri icra baskısı altında yapıldığının kabulü gerekmiş ve bu sebeple davaya istirdat davası olarak devam edilmiştir.
Hesap bilirkişisi tarafından sunulan ...tarihli raporda iki ayrı hesap yapılmıştır. 1. Tabloda alacağa yasal faiz işletilmesi halinde istirdadı gereken tutar, 2. Tabloda gecikme zammı ve ferilerinin eklenmesine göre istirdadı gereken tutar gösterilmiştir. Kaçak elektrik tahakkuklarında gecikme zammı ilave edilmesi gerektiği için 2. Tablo benimsenmiş, rapor hüküm kurmak için yeterli, ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu için hükme esas alınmıştır.
Hükme esas alınan hesap bilirkişisi raporu doğrultusunda; davacı borçlu tarafça Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası kapsamında davalı alacaklıya fazla ödenen 2.588.244,63.-TL'nin ...tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile davalıdan istirdadı ile davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiştir.
Kabul edilen kısım yönünden davalı borçlunun kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden, davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına; reddedilen kısım yönünden ihtiyati tedbir uygulanmadığından, davalı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.
6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve Yönetmeliğin 26/2. Maddesi hükmü uyarınca, arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması, bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle, 4.600,00-TL arabuluculuk ücretinin, 2.390,92.-TL'sinin davacıdan, 2.209,08.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.
Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE; davacı borçlu tarafça Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası kapsamında davalı alacaklıya fazla ödenen 2.588.244,63.-TL'nin ...tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile davalıdan istirdadı ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Kabul edilen kısım yönünden davalı borçlunun kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden, davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına,
3-Reddedilen kısım yönünden ihtiyati tedbir uygulanmadığından, davalı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına,
4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 176.802,99.-TL harçtan, peşin alınan 615,40.-TL peşin harç ile 92.040,00.-TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 84.147,59.-TL karar ve ilam harcının, davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
5-6183 sayılı Kanun gereğince, dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 4.600,00.-TL arabuluculuk ücretinin; 2.390,92.-TL'sinin davacıdan, 2.209,08.-TL'sinin davalıdan tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,
6-Davacı tarafından yatırılan 615,40.-TL peşin harç, 615,40.-TL başvuru harcı ve 92.040,00.-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 93.270,80.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 12.500,00.-TL bilirkişi ücreti ile 163,50.-TL tebligat, müzekkere ve posta giderinden oluşan toplam 12.663,50.-TL yargılama giderinden; kabul ve ret oranına göre, 6.081,46.-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
9-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 378.471,63.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
10-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 406.165,57.-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
11-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Başkan Üye Üye Katip